.: Data publikacji 29-Maj-2003 :: Odsłon: 4371 :: Recenzja :: :: :.
W większości ksiąg
parafialnych z wieku XVII oraz XVIII oraz z początków wieku XIX występują
zapisy narracyjne (zobacz Chrzest Marianny Rogalskiej). Zależy to od pochodzenia ksiąg: w Wielkopolsce mamy księgi z zapisami narracyjnymi aż do niemal połowy
XIX wieku, podczas gdy w Galicji księgi z XVIII wieku są formatu kolumnowego Liber
Natorum (zobacz Liber Natorum). W księgach z zapisami narracyjnymi całe daty, łącznie z rokiem,
napisane są słownie po łacinie. Czasami rok podany jest cyfrą jako nagłówek
parę kartek wcześniej (zobacz Anno Domini 1738), z następującymi pod nim nagłówkami
nazw miesięcy, z datami dni przy poszczególnych zapisach. Trzeba w takim
przypadku przewertować księgę do tyłu aby znaleść odpowiedni zapis roku i
miesiąca. Można też spotkać formułki: "Diem quid supra", "w dniu jak
wyżej" albo "anno ut supra" "w roku jak wyżej" czyli trzeba przeczytać zapis
powyżej tego, który nas interesuje (zobacz Chrzest Marcina Koperka).
W księgach
parafialnych z drugiej połowy wieku XIX oraz w kopiach ksiąg metrykalnych
robionych dla archiw diecezjalnych lub archidiecezjalnych rok jest zapisany w
formie cyfrowej na górze każdej strony (zobacz Chrzest Jakóba Nowaczyka). Dzień podany
jest w formie cyfrowej, nazwy miesięcy oraz określenie czasu podawane są po
łacinie. W wypadku godziny jest to często forma skrótowa.
Przykład 1. Łaciński zapis daty.
"Anno Domini
millesimo sescentisimo octogestimo septimo et die decimo quarto mensis junii" --
Roku pańskiego tysiąc sześćset osiemdziesiątego siódmego dnia czternastego
miesiąca czerwca.
Końcówka -o przy
liczbie określającej rok jest wynikiem nuetralnego rodzaju rzeczownika "rok" w
łacinie (w języku polskim jest to rodzaj męski). Junii to dopełniacz od Junius,
czyli czerwiec. Dokładna forma nie jest ważna pod warunkiem, że rozpoznamy
człon słowa i nie pomylimy go z "Julii" czyli "lipca". Spójnik "et" czyli "i"
w orginale łacińskim jest pominięty w tłumaczeniu na polski.
Przykład 2. Formy skrótowe miesięcy
Vicesimus septimus 9bri (lub 7bri, lub
Xbri, itd. patrz nazwy miesięcy) -- Dwudziestego siódmego listopada (września,
grudnia). (zobacz Chrzest Marcina Koperka)
Forma miesiąca kończy się na --bri, bo jest to dopełniacz nazwy miesiąca (września)
Przyład 3. Zapis godziny urodzin.
W księgach metrykalnych zaboru pruskiego zapisywano godzinę narodzin.
Przykłady:
